Durangoko Udalak aste honetan eman ditu ezagutzera egin berri duen 2025-2030 aldirako Hiri Mugikortasun Jasangarriko Plana (MUP) egiteko diagnostikoaren fasearen ondorioak.
Txosten honek udalerriko mugikortasunaren egungo egoeraren azterketa zehatza eskaintzen du, Plan berrian lantzeko disfuntzioak identifikatzeko eta, horrela, udalerri irisgarriago, inklusiboago eta jasangarriago batera eramango duten irtenbideak proposatzeko.
Diagnostikoaren helburua da Durangoko hiri mugikortasunaren ikuspegi integrala ematea, hobetzeko arloak identifikatuz, ingurumen jasangarritasuna, bizi kalitatea eta biztanleriaren osasuna bultzatuko duten ekintzekin plan bat egitea ahalbidetuko dutenak. Horretarako, udal datuetatik, landa lanetik eta herritarren parte hartze aktibotik datorren informazioa erabili da, genero ikuspegia eta 2030 Agendaren Garapen Jasangarrirako Helburuak ere integratuz.
Eraldaketa sozioekonomikoari dagokionez, Durangok 30.000 biztanle ditu (2025), biztanleriaren zahartzerako joerarekin, bereziki 25 eta 49 urte bitartekoen artean. Joera hori gorabehera, Durangoko gazteak Bizkaiko batez bestekoa baino gehiago dira. Zerbitzuen sektorea da eskaintza handiena duena, 4,852 enplegurekin, udalerrian dauden 7,906 plazen barruan.
Ibilgailuen parkea
Ibilgailuen parkea 17,723 unitatekoa da, eta horien % 82 autoak dira. Elektrifikazio tasa txikia da, ibilgailu elektrikoen % 0,57rekin bakarrik, eta horrek alternatiba jasangarriagoak bultzatzeko beharra azpimarratzen du.
Mugikortasun ohiturei dagokienez, txostenak nabarmentzen du Durangoko barne mugikortasuna batez ere jasangarria dela, lanegunetako desplazamenduen % 51 oinez edo bizikletaz egiten baitira, eta zifra hori % 89 da asteburuetan. Hala ere, kanpoko mugikortasuna, hau da, udalerritik kanpoko bidaiak, ibilgailu pribatuaren mende daude neurri handi batean, lanegunetako joan-etorri horien % 63 baitira.
Trafikoa eta aparkalekuak
Trafikoari eta aparkalekuari buruz, edukiera kanpainek erakusten dute Durangoko sarrera nagusiak San Roke eta Francisco Ibarra direla. Gaueko aparkalekuaren azterketak erakusten du Durangok 19.597 plaza dituela, garajeen erabilera handiarekin (autoen % 69). Eguneko aparkalekuan, TAO bezalako eremu arautuetan plaza gehiago daude arautu gabeko guneetan baino, non plaza libreak urriagoak diren.
Garraio publikoari dagokionez, txostenak dio Bizkaibusek Madalenan duen geltokia dela bidaiari gehien erregistratzen dituena. Euskotrenek Bilborekin dituen konexioek hazkunde esanguratsua erakutsi dute, eta hiri autobus zirkular baten eskaria zenbatetsi da, urtean 140.000 bidaia sor ditzakeena, geltokietatik 300 metroko erradioan biztanleriaren % 94 betez. Zerbitzu zirkular horren urteko kostua 461.000 eurokoa izango dela aurreikusten da, baina 100.000 eurora murriztu liteke, uda aldera mugatuz gero.
Bide segurtasunari ere heltzen dio txostenak, eta 2022tik istripuak murriztu direla nabarmentzen du, nahiz eta oraindik ordutegi jakin batzuetan jarraitzen duten, bereziki eguerdian eta 17:00ak ondoren, kontzentrazio handiagoarekin Landako-Magdalena-Ermodo ingurunean. Bizikleta bidezko mugikortasunari dagokionez, Durangok 28,5 km bizikleta ibilbide ditu, eta horietatik 7,6 km bidegorri esklusiboak dira, eta azpiegitura osagarriak ezarri dira, hala nola BiziPark.
Ingurumen-inpaktua
Ingurumen-inpaktuari dagokionez, txostenak dio autoz egindako kanpo-bidaia batek 6,3 kg CO2 isurtzen dituela, eta barne-desplazamendu batek 0,9 kg CO2 sortzen duela, eta horrek garraio-modu jasangarriagoak sustatzeko beharra indartzen du.
Prozesu horren parte-hartze publikoan, positiboki baloratu da hiria ibiltzeko leku atsegina dela, baina bizikleten eta MPIen istripuengatik ere kezkatuta daudela adierazi dute, bereziki ikuspen gutxiko eremuetan, esaterako Alde Zaharrean. Herritarrek ere Euskotrenen zerbitzuen maiztasun handiagoa eta garraiobideen arteko lotura hobea eskatu dute, baita garraio publikoan bizikleten garraioa erraztea ere.
I. fasearen diagnostikoak Durangoko hiri-mugikortasuna eraldatzeko oinarriak ezartzen ditu, eta datuak eta gomendioak ematen ditu, garraiobide alternatiboen erabilera erraztuko duen, auto pribatuarekiko mendekotasuna murriztuko duen eta mugikortasun jasangarria sustatuko duen estrategia integral baterantz aurrera egiteko. Orain, Udalak Plana idazteko fasea hasiko du, udalerriko hiri-mugikortasuna hobetzen jarraitzeko ekintzak zehazteko.
Bestalde, uztailean hiri-minibusaren proba pilotu bat egingo da, Tabirako igerilekuetara eramango duen ibilbide batekin, Durangon horrelako garraio bat ezartzeari herritarrek ematen dioten erantzuna hobeto aztertzeko.
