Astelehen honetatik hasita eta otsailaren 27ra bitartean, Ondare Aretoak 'Zinemarako Arkitekturak Bilbon' izeneko erakusketa jasoko du. Gaur bertan egin da erakusketaren inaugurazioa, eta bertan parte hartu dute Begoña de Ibarrak, erakusketaren komisarioa den Bernardo García de la Torre arkitektoak eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoak Bizkaian duen ordezkaritzako lehendakaria den Asier Benavidesek.
Erakusketak ia berrogeita hamar panel informatibo biltzen ditu, irudiekin eta dokumentazioarekin, hiribilduko zinema-areto esanguratsuenetako batzuen hamar maketarekin batera. 'Zinemarako Arkitekturak Bilbon' hiribilduko zinema-aretoetako arkitekturak aurkeztea du helburu, antzokietan, zinemetan, parrokia-aretoetan eta irakaskuntza-aretoetan zeuden proiekzio-aretoen tipologia desberdinak erakutsiz.
Erakusketaren komisarioa Bernardo García de la Torre arkitektoa da eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoaren, EHAEO, Bizkaiko Ordezkaritzak ekoitzi du, Bilboko Udalaren babesarekin eta Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin.
Erakusketarekin batera bitartekaritzako eta didaktikako jarduera osagarriak egingo dira, hala nola bisita komentatuak, topaketak komisarioarekin eta tailerrak familian. Jarduera guztiak doakoak dira eta ezinbestekoa da aurretik 944067737 zenbakian edo ondare.aretoa@bizkaia.eus-en izena ematea.
Proiekzio-lokalak Bilbon
Bernardo García de la Torre komisario eta arkitektoaren hitzetan, erakusketak ez du Bilboko hiriaren bilakaeran hain garrantzitsua izan den kapitulua, proiekzio-lokalena izan den bezala, itxi nahi. Aitzitik, kontrakoa lortu nahi du eta etorkizuneko ikerketei ateak irekitzen saiatzen da, hemen aurkezten diren oinarriekin historia berri honetan are gehiago sakontzeko aukera izango dutelako.
Jarduera zinematografikoaren agerpenarekin eta garapenarekin hiriak euren hiri-ehuna moldatuz joan ziren zinematografoak, XX. mendeko aisialdiko tenpluak, hiriko tipologia arkitektoniko erabakigarrienetakoa bezala gehituz.
Erakusketak, gutxienez agiri-mailan, "Zinemarako Arkitekturak Bilbon" historia berreraiki nahi du, hiriko gertakizunen eta hiri-jardueraren zati banaezin moduan planteatuta.
Nabarmentzekoa da, halaber, proiektugileen lana, gehienak arkitektoak, euren lanetan faktore desberdinak konbinatu behar izan zituztelako, besteak beste sustatzaileek lortu nahi zuten merkataritza-errendimendua, orubeen kokapenaren hiri-baldintzatzaileak, Erregelamenduak eta Ordenantzak betetzeari lotutakoak, edo eskura zeuden aurrekontuak, materialen kalitatea eta eraikuntza-metodoak baldintzatzen zituztenak.
Egileek proiektuak egiteko izan zituzten gaitasunak, funtzionaltasunaren eta estetikaren arteko konbinazio konplexuko koktelean, eta maniobrarako zuten ahalmen txikiak, ezaugarri bereiziko zinemarako arkitekturen panoramika zabala sortu zuen Bilbon oso oinarrizko kontzeptu original baten inguruan: proiektorearen eta pantailaren arteko erlazioa.
"Zinemaren magia" espazio itxi batean gertatzen da, areto ilun batean, beste ikuskizun batzuetan ez bezala. Ikusleak, besaulkietan elkarrekin eserita egon arren, iluntasunak banatzen ditu aldi berean, eta pantaila argitsua da proiektatutako irudien bidez gure erretina eta burua xurgatzen dituen erreferentzia-puntu bakarra.
Espazio paregabea da. Eta Bilboren kasuan areto ilun horren inguruko "edukiontzi" arkitektonikoaren eboluzio-prozesua Espainiako gainerako hirien antzekoa izan zen: azoketako barrakak eta toldoak, kafetegiak eta beste establezimendu txiki batzuk, antzokiak eta barietateetako lokalak, zinemak; multi-zinemak, merkataritza-guneak. Prozesu hori eta XIX. mendearen amaieratik aurrera hiriak izan zuen hiri-garapena dira Bilboko zinema-aretoen historiaren ardatz nagusiak.
XIX. mendetik XX. mendera bitarteko bilakaeran Bilbo merkataritza-hiria izatetik industria-hirira izatera aldatu zen, eta horrekin batera, duela gutxi aberastutako burgesia agertu zen, batetik, eta proletario immigranteak iritsi ziren, bestetik. Aldi berean, zinematografoa agertu zen gure hirian, entretenimendu-modu berria, eta horrek proiekzio-lokal berriak eraikitzea eragin zuen.
Bernardo I. García De La Torre
Erakusketaren komisarioa eta liburuaren egilea arkitektoa da, eta bere jarduera profesionalaren zati handia García de la Torre Arquitectos estudioan arkitektura- eta hirigintza-ondarea ikertzen eta zabaltzen eman du. Bere jarduera hori erakusketa, ikastaro, argitalpen eta bestelako formatuen bidez garatu da; lan hori bere anaia Francisco J. García de la Torrerekin partekatu du.
Bere lana Arkitektura eta Hirigintzako Espainiako Bienalean saritu zuten "gizarte-transferentziako balioagatik". Gaur egun Bilbao Arquitectura bideo-kanalaren arduraduna da.
'Zinemarako arkitekturak - Arquitecturas para el cine' liburua
Gaur egun Bilboko jarduera zinematografikoarekin eta proiekzio-lokalekin lotutako lan ugari argitaratu dira, bai osagai sozial eta ekonomikotik abiatuta, bai lokal horien programazioan eta anekdotarioan zentratuta. Hala ere, aztertzeke zegoen zinema-areto horien arkitektura- eta hirigintza-ikuspegia, ikerketa-azterlan baten bidez eta ondoren zabalduz horien errealitate eraikia ulertzeko eta bistaratzeko, eta ez bakarrik arkitekturaren eremu profesionalaren ikuspegitik, ia erabat desagertutako ondarea ezagutzeko interesa duten pertsona guztientzat eskuragarri izateko asmoz.
2019. urtearen amaieran Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren Bizkaiko Ordezkaritzak deialdi bat egin zuen sektoreak bizi izan zuen krisi ekonomikoaren ondorioz zenbait urtez jarduera horretatik kanpo egon ondoren berriz ere arkitekturarekin eta hirigintzarekin lotutako argitalpenak egiteko. Eta deialdi horri lotuta gure hirian ia desagertuta dagoen tipologia arkitektoniko bati, proiekzio zinematografikoko lokalena, buruzko azterlana egiteko aukera ikusi genuen.
Hasiera batean zalantza batzuk agertu ziren lanari berme osoz heldu ahal izateko nahikoa dokumentazio eskuragarri ote zegoen. Baina, hain zuzen ere, azken bi urte hauetan lortutako poztasun handienak artxiboetako eta beste iturri batzuetako lehen ikerketa-lan horietan sortu dira. Lan horiek eta lotuta ekarri dituzten poztasunak hiru ataletan bana ditzakegu.
Lehenik eta behin, galdutzat jotzen ziren proiektuei zegozkien planoen berreskurapena; plano horiek aparteko ehundura-paperean egin ziren, koloretako tinta bereziekin. Bigarrenik, tipologia berri baten aurkikuntza, auzoko zinema "exentuak eta fatxadadunak", arkitektura abangoardisten bidez gauzatu zirenak. Eta, hirugarrenik, parrokia- eta irakaskuntza-aretoetako jarduera zinematografikoaren egiaztapena, "Haurrentzako Zinemaren Oinarrizko Galdetegiak" maitagarriak eskuratuta.
