2024ko abenduko osoko bilkuran behin betiko onartutako Sopelako Bide Publikoen Inbentarioari esker balio historiko eta natural handiko bideak berreskuratzea ahalbidetu dio Sopelako Udalari. Ordutik aurrera, inbentario horretako bideak Udalaren titulartasunekoak dira, udalerriko ondare publikoaren parte.
Lan hau Sopelako Eraztun Berdearen Kontseiluak bultzatutako dinamika bat da. Sopelako elkarteek eta Udaleko alderdi politikoek osatzen dute foro hori, eta Sopelan Eraztun Berdea sortzea du helburu. Era berean, 2023-2027 Legegintzaldi Planean ere jasota dago, Ingurugiroa atalaren baitan.
Berreskuratutako bideen artean, Erroten bidea eta Meñakoz bidea daude. Bi ibilbide horiek Sopelako historiaren parte dira, eta, era berean, ingurune naturalarekin duen harremana ezagutzeko aukera ere ematen dute. Ibilbide historiko horiek berreskuratzeko lanak Sopelako Udalaren lan brigadaren eta eskualdeko enplegu planaren bitartez gauzatu dira.
Erroten bidea: Sopela erroten garaiarekin lotzen duen ibilbide historikoa
Alde batetik, Sopelako Udalak Erroten bidea berreskuratu du. Bide hori 1.586 metro luze da, eta Sopelako ondare historiko handieneko ingurunea zeharkatzen du. Bere izenak aurreratzen duen bezala, garai batean, inguru horretan funtzionamenduan egon ziren errotei egiten die erreferentzia.
Ibilbidean zehar, Zaitu eta Tanbolin errotak nabarmentzen dira bereziki. Bi ondare horiek zeharkatzeak balioa ematen dio ibilbideari berari.
Lehen urrats gisa, inguruan prospekzio bat egitea proposatzen da, oraindik errotei lotutako azpiegiturak –urtegiak, ubideak edo erroten funtzionamendua ahalbidetzen zuen sistema hidraulikoarekin lotutako beste elementu batzuk– kontserbatzen diren egiaztatzeko.
Zaituko errotaren kasuan, gainera, kontserbazio-egoera kaskarra da, eta, beraz, balorazio tekniko bat egin beharko litzateke, hura kontserbatzeko eta gehiago ez hondatzeko zer jarduera egin daitezkeen aztertzeko.
Emaitzen arabera, aztarna horiek kontserbatzea eta egokitzea plantea daiteke, ibilbidean bertan integratuz. Aurrera eraman daitezkeen jardueren artean, interpretazio panelak jartzea aurreikusten da, herritarrek aztarna horien balio historikoaren eta kulturalaren berri izan dezaten.
Meñakoz bidea: Sopelaren eta kostaldearen arteko lotura historikoa
Bizkaian industria garatu aurreko garaian, zelaiak eta belardiak ziren nagusi Sopelako herrigunearen eta itsasoaren artean. Hainbat bidek Larrabasterra, Bareño edota Manene auzoak itsasertzarekin konektatzeko aukera ematen zuten, eta garraiorako edota kostaldera joateko erabiltzen ziren, ibilbideen sare bat osatuz.
Horien artean, Atxabiribil eta Meñakoz lotzen zituen bidea nabarmentzen da, Sopelmar urbanizaziotik abiatu eta Zabaletxeraino iristen dena. Komunikazio-bide horiez gain, itsasoraino jaisten ziren sarbide batzuk zeuden, arrantzarako edo harria eskuratzeko erabiltzen zirenak, besteak beste. Meñakozeko jaitsiera gisa izendatu zutena aski ezaguna da, kasurako.
Egungo errepidea eraiki aurretik, bide hori zen Sopela eta kostaldea lotzeko ardatz nagusia. Ibilbideak ia desnibelik gabe zeharkatzen zuen Ibarrea ingurua eta hiru errotaren ondotik pasatzen zen —Errotabarri, Zaitu eta Tanbolin—. Bide horretatik, astoak eta merkantziaz betetako gurdiak ibili ohi ziren.
Denborak aurrera egin ahala, bideak protagonismoa galdu zuen, baina, gaur egun, oraindik ere badu interesa bere balio historiko eta paisajistikoagatik. Hirigunetik urruntzean, ibilbideak oinez edo bizikletaz mugitzeko eta aire zabaleko aisiarako baldintza egokiak eskaintzen ditu. Bidegorria ikastolaraino iristen da, eta errepidea gurutzatu ondoren, bideak Erroten bidearekin bat egiten du. Bide atsegina eta erosoa da.
