Hilaren azken egunean, martxoaren 31n, 89 urte beteko dira Gerra Zibilean herria suntsitu zuten bonbardaketak gertatu zirenetik. Horregatik, Durangoko Udalak hiriaren zati handi bat suntsitu eta 213 pertsona hil zituen gertaera hori gogoratzeko ekimena prestatu du, Gerediaga, Kriskitin Dantza Taldea, Astarloa Kultur Taldea eta Suargi Elkartearekin indarrak batuz.
Zortzi hamarkada geroago, biktimen oroitzapenak eta memoria historikoarekiko konpromisoak bizirik jarraitzen dute herritar durangarrengan, urtero biltzen baitira tragedia hori jasan zutenak ohoratzeko eta bakearen, bizikidetzaren eta errespetuaren balioak berresteko.
Ekimenaren helburua
Helburu horrekin, hainbat egunetan zehar garatuko den oroitzapenezko programazioa prestatu da. Jarduerek ekitaldi instituzionalak, kultur proposamenak, hezkuntza ekimenak eta hausnarketa guneak uztartzen dituzte, 1937an gertatutakoa belaunaldi guztiei hurbiltzeko eta memoria kolektiboa bizirik mantentzeko.
Mireia Elkoroiribe Durangoko alkateak azpimarratu duenez, "aurten Durangaldeko biktima guztiengan jarri nahi dugu arreta, ez soilik herrian bizia galdu zutenengan, baita indarkeria, erbestea, etxeen galera edo gerrak gure ingurune hurbilenean eragindako ondorioak jasan zituzten pertsona guztiengan ere". Ildo horretan, nabarmendu du "memoriak inklusiboa izan behar du eta eskualde oso batek partekatutako mina aitortu behar da", eta azpimarratu du "etorkizuna eraikitzeko modu bat ere bada, bakearekin, bizikidetzarekin eta giza eskubideekin dugun konpromisoa berretsiz".
Programazioa
Programazioa martxoaren 23tik 27ra bitartean hasiko da, Lehen Hezkuntzako, DBHko eta Batxilergoko ikasleei zuzendutako “Aztarnak” ibilbideko bisita gidatuekin. Gerediaga Elkarteak antolatutako jarduera honek aukera emango die ikasleei bonbardaketen aztarnak bertatik bertara ezagutzeko eta gertaeren testuinguru historikoan sakontzeko.
Martxoaren 24an, asteartea, Kurutzesantu Museoak “Mendigoizaleak bakean, gudariak gerran; gudarien batailoiak” erakusketaren inaugurazioa hartuko du 19:00etan, Astarloa Kultur Taldeak antolatuta. Erakusketa apirilaren 12ra bitarte izango da ikusgai, asteartetik igandera, 10:00etatik 14:30era, astelehenetan itxita egonez. Egun berean, 19:30ean, erakusketaren gaia jorratzen duen hitzaldi bat izango da, gaztelaniaz, Aitor Miñambres Berangoko Burdin Hesiaren Oroimenezko Museoko zuzendariak emana.
Programazioak asteazkenean, martxoak 25, jarraituko du, Lehen Hezkuntzako ikasleei zuzendutako hezkuntza-jarduera batekin. 9:30etik 12:30era, Kurutzesantu Museoan “Bonbardaketaren aztarnak” bideoa proiektatuko da eta ondoren, Durangoko Udalak Andra Mari elizpean bonbardaketak gogoratzeko antolatutako tailer parte-hartzailea. Arratsaldean, 19:00etan, Durangaldeko gerrako haurren ikerketaren aurkezpena egingo da, Intxorta 1937ren eta eskualdeko elkarte memorialisten parte-hartzearekin, Gerediaga Elkarteak koordinatutako ekimen batean.
Martxoaren 27an, ostirala, 19:00etan, "Maletas de tierra" antzezlana eskainiko du Visitants & La Medusa konpainiak, Durangoko Udalak antolatuta. Emanaldia Ezkurdin hasiko da eta Andra Mari elizpean amaituko da, Gerra Zibilean izandako gertaera tragikoen zati bat gertatu zen bi espazioetatik ibilbide eszeniko bat osatuz.
Hurrengo egunean, martxoaren 28an, larunbata, "Aztarnak" ibilbideko doako bisita gidatuak eskainiko dira, herritarrentzako irekita. Bi emanaldi izango dira, 11:00etan gaztelaniaz eta 17:00etan euskaraz, Turismo Bulegoaren ondoan hasita. Jardueran izena eman behar da aldez aurretik, Gerediaga Elkartearen bidez.
Martxoaren 31n, bonbardaketa gertatu zen egunean, ekitaldi instituzionalak eta Gerediaga Elkarteak eta Kriskitin Dantza Taldeak antolatutako oroimen ekitaldia egingo dira. Jardunaldia 8:30ean hasiko da, Andra Mari elizpean, lehen aire-erasoaren alarma-ukituarekin, eta ondoren, pebetontzia piztuko da biktimen omenez. 10:00etan lore eskaintza egingo da Durangoko hilerrian hildakoen oroimenez. Ondoren, 12:30ean, Durangaldeko bonbardaketen biktimen omenezko ekitaldi instituzionala egingo da Ezkurdi plazan. Arratsaldean, 17:45ean, bigarren aire-erasoari dagokion alarma entzungo da berriro. Egunari amaiera emateko 19:30ean, Andra Mari elizpean, Gerediaga Elkarteak eta Kriskitin Dantza Taldeak martxoaren 31rako antolatutako oroitzapenezko ekitaldia izango da.
Baliabideak
Jarduera horiez gain, herritarrek hainbat baliabide eskuratu ahal izango dituzte udalerriko memoria historikoan sakontzeko. Horien artean daude “Aztarnak” liburuxka, ibilbide audiogidatua eta WhatsApp bidez eskuragarri dauden audioak, hainbat hizkuntzatan, Turismo Bulegotik eskuragarri. Era berean, lekukoen testigantzak kontsultatu ahal izango dira Durango 1936 Kultur Elkartearen webgunean eta Garaia Durangaldeko Ikus-Entzunezkoen Biltegia ikus-entzunezko artxiboan. Halaber, 360º-ko ibilbide interaktibo bat egin ahal izango da.
Elkoroiribe alkateak herritarrak programatutako ekitaldietan parte hartzera gonbidatu ditu. Horrez gain, adierazi du: "Oroitza-keinu bakoitzak biktimen duintasuna bizirik mantentzen duela eta gaur, inoiz baino gehiago, defendatu nahi ditugun balioen inguruan batzen gaitu".
Programazio honekin, Durangok biktimak omentzen ditu eta bere historiako gertaera mingarrienetako baten memoria bizirik mantentzen du, egungo eta etorkizuneko belaunaldiei bakearen, bizikidetzaren eta errespetuaren balioak transmitituz.
