Eustaten datuen arabera Euskal AEko bizi-itxaropenak behera egin du

Edonola ere, emakumeen bizi ixaropena Europar Batasun osokoa baino 2,7 urte gehiagokoa da Eustaten datuen arabera, 2022an, gizonen bizi-itxaropena 80,5 urtekoa zen, urtebete lehenago baino bi hamarren gutxiago. Emakumeena hiru hamarren jaitsi eta 86,1 urtera iritsi da, 2019koa baino bost hamarren gutxiago delarik.Bizi-itxaropenaren beherakada hori gorabehera, oraindik ere Europar Batasunean baino handiagoa da, 2,5 urte gehiago gizonen kasuan eta 2,7 emakumeen kasuan. Espainiako bizi-itxaropena, Europako herrialdeetako altuenetakoa, hamarren bat txikiagoa da gizonen kasuan eta 2 txikiagoa emakumeen kasuan.

Beherakada horren erantzuleak dira COVID-19aren pandemiak 2022ko urtarriletik ekainera bitartean eragindako gainhilkortasuna eta urte horretako uztaileko bero-bolada. Euskal AEko gizonen eta emakumeen bizi-itxaropenak gora egin du, nahiz eta azken urteetan behera egin. 1976ko adierazleei erreparatuz gero (69,6 urte eta 76,9 urte gizonentzat eta emakumeentzat, hurrenez hurren), emakumeen bizi-itxaropena 9,2 urte igo da, eta gizonena 10,9 urte. Gizonek 2,8 hilabete gehiago irabazi dituzte igarotako urte bakoitzean, 80,5 urtera iritsi arte; emakumeek, berriz, 2,4 hilabete gehiago irabazi dituzte urtean, eta 86,1 urtera iritsi dira. Bi sexuen bizi-itxaropenen arteko aldea 5,6 urtera murriztu da, 1991n izan zen 8,7ko maximotik.

Tumoreak dira bizi-itxaropenaren mehatxu nagusia. Erabat ezabatuko balira, gizonek 3,9 urte luzatuko lukete bizitza, eta emakumeek 3 urte. Konparazioa eginez gero, COVID-19aren bizi-itxaropen librea kontuan hartuta (85,4 urte gizonetan eta 89,8 emakumeetan), igoera 4,9 urtekoa izango litzateke gizonetan, eta txikiagoa emakumeentzat, 3,7 urtekoa. Arinagoak dira, ordea, heriotzaren kanpoko kausek eragindako kalteak: 8 hilabete kentzen dizkiete gizonei, eta 3 hilabete emakumeei. Zirkulazio-istripuen kasuan, zifra horiek soilik hilabetera murrizten dira gizonentzat, eta kopuru hori oso txikia da emakumeentzat. Kanpoko kausak eta COVID-19ak eragindako heriotzak konbinatuz gero, gizonen bizi-itxaropena 1,5 urte igoko litzateke, eta emakumeena 0,9 urte.