Talaieroa

Autogobernuaren haria

Esperientziak diosku, ordea, ezer gutxirako balio duela estatutua eguneratzea, gero, alde bakarreko interpretazioa tarteko, horren gauzatzea ezinean itoko bada

21.09.2021 | 01:01
Autogobernuaren haria

Eusko Legebiltzarrean egin berri den Politika Orokorreko eztabaidako aztergaietako bat autogobernuaren iragana, oraina zein etorkizuna izan da. Zinez harrigarria izan da alderdi batzuek nolako arinkeriaz jardun duten gai horretaz, areago horietako batzuek autogobernuaren irismena baldintzatzeko eta muga-tzeko orduan erantzukizun zuzena dutenean. XIX. mendeaz hitz egitean, lehendakariak ez zituen hizpide erabili orduko gizartea eta bestelakoak, ezpada, orduko erakundeen eta Espainiako erakundeen arteko harremanak. Karlistaldiek Espainian sorrarazitako arazo dinastikoa izan zuten oinarri. Inguruabar horretan, besteak beste, foruei eusteko engaiamendua hartu zutenez gero, Karlos infantearen eta bere sokakoen alde azaldu ziren Zumalakarregi eta haren jarraitzaileak. Beraz, hasiera batean, liberalismoak eta, gero, errepublikazaletasunak, tokian tokiko berezitasunak desagerrarazteko eta estatu elebakar eta zentralizatu baten aldeko norabidea sortzeko ahaleginak izan ziren sortutako gatazkaren oinarria.

Ustezko gizartearen aurrerapena eta estatua modernizatzea aitzakiatzat hartuta, Espainiak, alde bakarreko erabakiz, foruak ezabatu zituenean, autogobernuaren azken hondarrak erauzi zituen, eta beraz, diotenaren kontra, foruak kentzea ez zen bi aldeen adostasunaren emaitza, alde batek besteari ezarritako erabakia baizik.

Frankismoaren ondoren, Gernikako estatutua onartu eta autogobernuaren zenbait ezaugarri berreskuratu ondoren, XIX. mendetik zirauen ezinegon bati irtenbidea aurkitu zitzaiola ematen zuen... baina, Espainiako agintaritza izan duten PSOE eta PP alderdiek ez dute leialtasunez jokatu onetsitako horretan. Aitzitik, ahal izan duten guztietan, ahaleginak eta bi egin dituzte Gernikako estatutuan jasotakoa atzeratzeko, ez bete-tzeko edota artean Eusko Jaurlaritzaren esku zeuden eskumenak kimatzeko. Esaten ari naizen adierazle garbia da berrikitan Eusko Jaurlaritzak Gernikako estatutua dela eta, aurkeztu berri duen txosten mardula.

Inguruabar horretan, estatutua eguneratzeko eginiko proposamena hankamotz geratzen da hitzartzen dena gauzatzeko heldulekurik ez badauka... Eta horretan datza arazoa, baten batzuek estatutua hobetzea eta estatusean aurrera egitea aurrez aurre jartzen dute eta. Esperientziak diosku, ordea, ezer gutxirako balio duela estatutua eguneratzea, gero, alde bakarreko interpretazioa tarteko, horren gauzatzea ezinean itoko bada. Ondorioz, erabateko zen-tzua dauka norabide bietan lan egin nahi izatea. Alde batetik, estatutua gaurkotzea eta, beste aldetik, aitortutako bi subjektu politikoen arteko harremanak tarteko, adosten dena betearazteko behar diren bermeak eta heldulekuak hitzartzea.

noticias de deia